در آلمان پساجنگ (۱۹۴۵)، در حالی که ۷۰ درصد کارخانه‌ها به تلی از خاکستر تبدیل شده بود، نظام «آموزش دوگانه» (Dual System) معجزه کرد؛ الگویی که در آن کارآموزان نیمی از وقت خود را در محیط واقعی کارخانه و نیمی دیگر را به یادگیری تئوری می‌گذراندند. امروز ما در استان قم، «طرح همنوا» را با مشارکت آموزش و پرورش، و مدل «آموزش در محیط کار واقعی» در صنایع و صنوف طراحی کرده‌ایم تا مهارت‌آموزی از پوسته تئوری خارج شود.
در شرق دور، ژاپن تحت تأثیر فاجعه‌بار حملات اتمی و نابودی کامل زیرساخت‌های استراتژیک، با استقرار مراکز آموزشی در دل صنایع آسیب‌دیده، از خاکستر جنگ به دومین اقتصاد جهان صعود کرد. خیره‌کننده‌ترین الگو متعلق به کره جنوبی است؛ کشوری که در دهه ۱۹۶۰ پس از جنگ خانمان‌سوز دو کره، با درآمد سرانه کمتر از ۱۰۰ دلار، یکی از فقیرترین کشورهای جهان بود. کره با ملزم کردن «چبول‌ها» (غول‌های صنعتی نظیر سامسونگ و هیوندا) به ایجاد آکادمی‌های مهارت درونی، طی ۳۰ سال مسیری را پیمود که غرب در سه قرن طی کرده بود. ما نیز در قم با الگوبرداری از این مدل، «کنسرسیوم‌های مهارت‌آموزی» را با مشارکت صنایع بزرگ استان تشکیل داده‌ایم.
امروز اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان قم با شناسایی بیش از ۳۰۰ رشته کم‌سرمایه‌بر و زودبازده، نقشه راه اشتغال پساجنگ را ترسیم کرده است. بر همین اساس، پیاده‌سازی این ضرورات برای تحقق رویای «ایران ماهر» الزامی است:
- تحقق الگوی آلمانی (طرح همنوا): توسعه نظام آموزش دوگانه و آموزش در محیط کار واقعی؛ به گونه‌ای که مهارت آموزان نیمی از زمان را در کارگاه و نیمی را در سنگر تئوری بگذراند.
- تحقق الگوی ژاپنی (تخصص‌محوری): تدوین نظام رتبه‌بندی بر اساس مهارت به جای مدرک برای بازگشت اعتبار به «استادکاران» و پنجه‌های کارآمد خط مقدم تولید.
- تحقق الگوی کره‌ای (کنسرسیوم مهارت): الزام و ترغیب صنایع استراتژیک به تشکیل کنسرسیوم‌های آموزشی و نوسازی تجهیزات کارگاهی.
- تحقق الگوی پیشرو: توسعه رشته‌های تکنولوژی‌محور و زودبازده متناسب با نیاز بازار کار بین‌المللی جهت جهش در ارزآوری.
- گذار ساختاری: عبور از مدرک‌گرایی مزمن به سمت «صلاحیت‌های حرفه‌ای» در تمامی سطوح تصمیم‌سازی کشور.
در راستای بسیج ظرفیت‌های نخبگانی، از تمامی صاحبان مهارت دعوت می‌شود جهت ثبت‌نام در پویش ملی امداد ایران ماهر به سامانه emdad.irantvto.ir مراجعه نمایند تا به عنوان سفیران مهارت، در این حرکت جهادی برای بازسازی اقتصادی سهیم شوند.
سید محمود عرب
مدیرکل آموزش فنی و حرفه‌ای استان قم
