به گزارش پایگاه خبری تحلیلی پژواک اقتصاد، حجت‌الاسلام‌والمسلمین عباس اسکندری در نشست خبری با اصحاب رسانه که به مناسبت هفته وقف در آستان مقدس امامزاده جمال‌الدین(ع) برگزار شد، وقف را یکی از ظرفیت‌های مهم اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه دانست و بر ضرورت افزایش شناخت عمومی نسبت به کارکرد موقوفات تأکید کرد.
وی با بیان اینکه منبرها، مساجد، محافل مذهبی و رسانه‌ها نقش مهمی در تبیین فلسفه وقف دارند، اظهار کرد: معرفی صحیح نیت واقفان و آثار اجتماعی موقوفات می‌تواند زمینه مشارکت بیشتر مردم در حفظ، احیا و توسعه این سرمایه‌های ماندگار را فراهم کند.
۲۳۳۰ سند برای تثبیت مالکیت موقوفات
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم با اشاره به وضعیت موقوفات استان گفت: تا پنجم شهریورماه، ۲ هزار و ۶۲۳ موقوفه و ۲۰ هزار و ۵۱۸ رقبه در قم ثبت شده و صیانت از این ظرفیت گسترده، نیازمند همراهی مردم و دستگاه‌های مختلف است.
اسکندری تثبیت مالکیت را یکی از محورهای اصلی صیانت از موقوفات عنوان کرد و افزود: در فاصله سال‌های ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵، برای ۲ هزار و ۳۳۰ رقبه موقوفات سند مالکیت صادر شده است.
وی همچنین از پیگیری پرونده‌های حقوقی موقوفات خبر داد و گفت: طی این مدت ۱۴۲ کارگروه حقوقی تشکیل و ۸۰۶ پرونده در سامانه مربوط ثبت شده که در نهایت ۶۶۰ رأی به نفع موقوفات صادر شده است.
به گفته وی، از ۱۰۸ پرونده ملی نیز ۹۴ پرونده با صدور رأی به نفع موقوفات تعیین تکلیف شده است.
موقوفات در خدمت آموزش، درمان و نظام اداری
اسکندری با اشاره به حضور موقوفات در بخش‌های مختلف خدمات عمومی اظهار کرد: ۸۷ رقبه به مساحت ۱۲۹ هزار و ۶۸۷ مترمربع در اختیار نظام اداری استان قرار دارد و ۲۲ رقبه نیز با مساحت ۴۳ هزار و ۲۷۸ مترمربع در حوزه بهداشت و درمان مورد استفاده است.
وی ادامه داد: همچنین ۱۲۳ رقبه به مساحت ۶۰۱ هزار و ۱۰۸ مترمربع در اختیار آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها قرار دارد و ۲ رقبه نیز با مساحت ۲ هزار و ۱۵۶ مترمربع برای فضای سبز استفاده می‌شود.
ثبت ۱۴ وقف جدید با ارزش ۲۵۹۶ میلیارد ریال
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم از استمرار سنت وقف در سال جاری خبر داد و گفت: در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، ۱۴ وقف جدید در استان به ثبت رسیده است.
وی ارزش تقریبی این موقوفات را ۲ هزار و ۵۹۶ میلیارد و ۱۴۸ میلیون ریال اعلام کرد و افزود: مجموع مساحت این موقوفات ۴ هزار و ۱۶۸ مترمربع است و این وقف‌ها توسط ۹ واقف مرد، ۴ واقف زن و یک صندوق خیریه انجام شده است.
اسکندری گفت: تأمین مسکن نیازمندان با اولویت طلاب، حمایت از طلاب و دانشجویان، توسعه مراکز فرهنگی و مذهبی، احداث حسینیه و مسجد، کمک به فقرا و زائران و حمایت از فعالیت‌های فرهنگی از جمله نیت‌های این واقفان بوده است.
هزینه‌کرد ۱۴۸۰ میلیارد ریال برای اجرای نیت واقفان
وی اجرای دقیق نیت واقفان را از مهم‌ترین وظایف اوقاف دانست و اظهار کرد: از سال ۱۴۰۴ تا ابتدای شهریور ۱۴۰۵، بیش از هزار و ۴۸۰ میلیارد ریال برای اجرای نیات واقفان هزینه شده است.
به گفته اسکندری، کمک به مستمندان، امور مذهبی و فرهنگی، توسعه فعالیت‌های قرآنی، حمایت از طلاب و حوزه‌های علمیه، تأمین جهیزیه و کمک به ازدواج، پشتیبانی از دانش‌آموزان و دانشجویان و کمک‌های دارویی و درمانی از جمله محورهای هزینه‌کرد این منابع بوده است.
وی همچنین با اشاره به نقش وقف در آزادی زندانیان گفت: در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، ۴۳ زندانی با استفاده از منابع موقوفات و بقاع متبرکه آزاد شده‌اند که برای این اقدام ۲۰ میلیارد ریال هزینه شده است.
قبرستان نو؛ حفظ موقوفه در کنار ساماندهی و زیباسازی
یکی از محورهای مهم این نشست خبری، موضوع ساماندهی قبرستان نو و اختلاف‌نظرهای مطرح‌شده درباره نحوه توسعه این محدوده بود.
اسکندری با اشاره به اقدامات شهرداری برای تملک و تخریب برخی مغازه‌های اطراف قبرستان نو گفت: پس از این اقدامات، اوقاف متوجه شد که قرار است بخشی از محدوده قبرستان نو نیز به طرح توسعه اضافه شود.
وی تأکید کرد: تا زمانی که مسئولیت اوقاف را بر عهده دارم، اجازه نخواهم داد حتی یک وجب از موقوفه برخلاف جهات شرعی و نیت واقف مورد تصرف قرار گیرد؛ چراکه نیت واقف مشخص است و متولی موقوفه نمی‌تواند آن را از مسیر تعیین‌شده خارج کند.
مدیرکل اوقاف قم با بیان اینکه این موضوع طی حدود دو سال در جلسات مختلف استانداری و دستگاه‌های مرتبط پیگیری شده است، افزود: در مقطعی تلاش شد اوقاف به‌عنوان مانع زیباسازی شهر معرفی شود، اما موضع این مجموعه درباره حفظ حقوق موقوفه تغییر نکرد.
اسکندری در عین حال تأکید کرد که حفظ وضع موجود قبرستان نو و مخالفت با هرگونه ساماندهی نیز به مصلحت مردم و صاحبان قبور نیست.
وی گفت: اوقاف با بازسازی و زیباسازی این محدوده موافق است، اما اجرای هر طرحی باید با رعایت حدود موقوفه، جهات شرعی و حقوق صاحبان قبور انجام شود.
وی افزود: راهکارهایی برای استفاده از بخش‌های قابل بهره‌برداری پیش‌بینی شده، به‌گونه‌ای که اصل قبور و محدوده مربوط به آنها محفوظ بماند و در قسمت‌های امکان‌پذیر، ساماندهی و بهره‌برداری در چارچوب ضوابط صورت گیرد.
اسکندری همچنین بر ضرورت حفظ هویت تاریخی قبرستان نو تأکید کرد و گفت: برای معرفی چهره‌ها و شخصیت‌های ارزشمند مدفون در این مکان نیز در طرح‌های مورد بررسی، المان‌هایی پیش‌بینی شده است تا ساماندهی این محدوده به حذف هویت تاریخی و فرهنگی آن منجر نشود.
اوقاف و شهرداری؛ همکاری در چارچوب قانون
مدیرکل اوقاف قم با تأکید بر اینکه این مجموعه در سرمایه‌گذاری و مدیریت اراضی موقوفه تابع قوانین است، گفت: همان‌طور که سایر مالکان برای تفکیک یا تغییر وضعیت اراضی باید ضوابط شهری را رعایت کنند، اوقاف نیز خود را ملزم به رعایت قانون می‌داند.
وی تصریح کرد: در مقابل، شهرداری نیز نمی‌تواند فراتر از قانون با موقوفات برخورد کند و اوقاف زیر بار اقداماتی که خارج از ضوابط قانونی باشد، نخواهد رفت.
اسکندری تغییر کاربری موقوفات را موضوعی حساس دانست و اظهار کرد: نمی‌توان بخشی از قبرستان و موقوفه را از بین برد و سپس با عناوینی مانند ایجاد مجموعه رفاهی یا تجاری برای آن کاربری جدید تعریف کرد؛ زیرا حفظ ماهیت وقف و حقوق صاحبان قبور از نظر شرعی اهمیت دارد.
دو پروژه ۲۸۰۰ میلیارد تومانی در مسیر سرمایه‌گذاری
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم از تعریف دو پروژه مهم سرمایه‌گذاری در استان خبر داد و گفت: هدف از این طرح‌ها تبدیل بخشی از ظرفیت موقوفات به فعالیت اقتصادی مولد و افزایش توان خدمت‌رسانی است.
وی پروژه بیابان‌زدایی در منطقه سراجه را یکی از این طرح‌ها عنوان کرد و افزود: این پروژه در مساحتی بالغ بر ۲ هزار هکتار و با سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده ۸۰۰ میلیارد تومان اجرا خواهد شد و استفاده از گیاهان مقاوم از جمله کاکتوس برای مقابله با بیابان‌زایی در آن پیش‌بینی شده است.
اسکندری پروژه احداث اردوگاه دانش‌آموزی فردو در جوار امامزاده حسین(ع) را دومین طرح سرمایه‌گذاری دانست و گفت: برای اجرای این پروژه نیز ۲ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری پیش‌بینی شده و هدف آن ایجاد زیرساخت‌های فرهنگی و تربیتی برای دانش‌آموزان است.
بیش از ۱۰۰ برنامه در هفته وقف
وی همچنین از اجرای بیش از ۱۰۰ عنوان برنامه فرهنگی و اجتماعی در هفته وقف در استان قم خبر داد و گفت: این برنامه‌ها با محوریت امامزادگان و بقاع متبرکه برگزار می‌شود.
برپایی نمایشگاه «شهر وقف»، افتتاح دفاتر و میزهای مشاوره وقف، اجرای طرح «قرار دوازدهم»، ارائه خدمات دارو و درمان رایگان، نشست‌های تخصصی، راه‌اندازی ایستگاه‌های «همه واقف باشیم»، غبارروبی بقاع متبرکه، سخنرانی در نمازهای جمعه، محافل انس با قرآن کریم و تقدیر از خیران و واقفان از جمله برنامه‌های این هفته است.
تأکید اوقاف بر شفافیت؛ «در اطلاع‌رسانی عملکرد موقوفات ضعف داریم»
اسکندری در بخش دیگری از سخنان خود با پذیرش انتقاد رسانه‌ها درباره اطلاع‌رسانی عملکرد موقوفات گفت: این انتقاد وارد است و اوقاف در زمینه معرفی موقوفات، درآمدها و نحوه هزینه‌کرد آنها ضعف دارد.
وی افزود: مردم باید بدانند هر موقوفه چه میزان درآمد داشته و این درآمد در چه حوزه‌ای و بر اساس چه نیتی هزینه شده است.
مدیرکل اوقاف قم با اشاره به اینکه در برخی برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی، نام موقوفه تأمین‌کننده هزینه‌ها به مردم اعلام نمی‌شود، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از هزینه‌های برخی برنامه‌ها از محل موقوفات تأمین می‌شود، اما این موضوع گاهی به اطلاع مردم و حتی برگزارکنندگان نمی‌رسد.
اسکندری با ذکر نمونه‌ای از پرداخت ۸۰ میلیون تومان کمک اوقاف به یکی از برنامه‌های استانداری گفت: حتی مسئول مربوطه از اینکه این مبلغ از سوی اوقاف پرداخت شده، اطلاع نداشته است.
وی تشکیل کارگروه مشترک میان اوقاف و رسانه‌ها را یکی از راهکارهای افزایش شفافیت دانست و گفت: اوقاف می‌تواند داده‌ها و اطلاعات لازم را در اختیار رسانه‌ها قرار دهد و اصحاب رسانه نیز در معرفی موقوفات و نحوه هزینه‌کرد منابع به مردم نقش‌آفرینی کنند.
اوقاف در اقتصاد موقوفات حرم مطهر دخالت ندارد
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم همچنین درباره ارتباط این مجموعه با موقوفات مرتبط با حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) گفت: اوقاف در مسائل اقتصادی موقوفات حرم مطهر دخالتی ندارد و امور اقتصادی این موقوفات در حوزه مدیریت تولیت آستان مقدس قرار دارد.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: در حوزه‌های فرهنگی، قرآنی و برنامه‌های مناسبتی، میان اوقاف و آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه(س) همکاری و تعامل وجود دارد.
اسکندری در پایان با تأکید دوباره بر نقش رسانه‌ها در معرفی آثار وقف اظهار کرد: اوقاف ظرفیت‌ها و گزارش‌های متعددی برای ارائه به مردم دارد، اما محدودیت نیروی انسانی و امکانات رسانه‌ای موجب شده بخشی از این اقدامات به‌درستی دیده نشود و همکاری رسانه‌ها می‌تواند در جبران این خلأ و افزایش اعتماد عمومی مؤثر باشد.
